Czy wybór drogi podawania hormonów w terapii menopauzalnej ma znaczenie dla jej bezpieczeñstwa? Stanowisko Zespo³u Ekspertów Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy

Nie zmniejsza się liczba kobiet dotkniętych znacznie nasilonymi objawami menopauzalnymi, dlatego też istnieje potrzeba uporządkowania aktualnego stanu wiedzy z zakresu medycyny opartej na faktach (evidence based medicine – EBM) i medycyny personalizowanej (indywidualizacji terapii) co do prowadzenia menopauzalnej terapii hormonalnej (MTH) tak, aby korzyści dla zdrowia i jakości życia pacjentek, jakie niesie ona ze sobą, zdecydowanie przeważały nad ryzykiem związanym z jej prowadzeniem. Ważnym elementem tego problemu jest wybór optymalnej drogi podawania hormonów.

Ogromna większość pacjentek stosujących MTH otrzymuje hormony drogą doustną lub transdermalną. Obie najczęściej stosowane drogi podawania hormonów mają zarówno wady, jak i zalety, a główne pomiędzy nimi różnice z punktu widzenia klinicznego dotyczą profilu bezpieczeństwa terapii.

Parenteralna podaż hormonów w ramach MTH niesie ze sobą odmienne niż doustna hormonoterapia skutki metaboliczne. Lek hormonalny podany doustnie, zanim dostanie się do krążenia ogólnego i osiągnie narząd docelowy, musi być wchłonięty w przewodzie pokarmowym, dostać się do krążenia wrotnego, a następnie do wątroby, by tam z jednej strony sam ulec częściowo przemianom metabolicznym (do krążenia ogólnego przechodzi tylko niewielka część podanej dawki), z drugiej zaś wpłynąć na zmiany metabolizmu komórek wątrobowych. Ten tzw. efekt pierwszego przejścia estrogenów i progestagenów przez wątrobę skutkuje szeregiem zmian metabolicznych, co sprawia, że doustna i przezskórna MTH są w zasadzie dwiema zupełnie różnymi metodami terapii [1]. Różnice farmakodynamiczne pomiędzy doustną a przezskórną hormonoterapią dotyczą wszystkich jej zastosowań, tj. zarówno MTH, jak i antykoncepcji hormonalnej, jakkolwiek konsekwencje kliniczne tych różnic zależą od wieku pacjentki, obciążających ją czynników ryzyka, a także od rodzajów i dawek hormonów.

Główne różnice w metabolicznych efektach działania przezskórnej i doustnej MTH przedstawiono w tabeli I.

Mikronizowany 17β-estradiol (E2) podany doustnie, po zmetabolizowaniu w przewodzie pokarmowym i wątrobie, dostaje się do krążenia ogólnego głównie jako estron (E1) i jego siarczan.

Gwałtowny wzrost wątrobowej produkcji białka wiążącego hormony płciowe (sex hormone binding globulin – SHBG) w trakcie doustnej MTH to kolejne ograniczenie biodostępności E2. Jest to szczególnie widoczne podczas doustnej terapii za pomocą...


View full text...