Rekomendacje Zarządu Głównego PTG w sprawie profilaktyki i wczesnej diagnostyki zmian w gruczole sutkowym (23.3.2005 r.)

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
Polish Gynaecological Society
Poland, 60-535 Poznań, ul. Polna 33
tel.: +48 (61) 841 93 07; 841 93 30; faks: +48 (61) 841 96 90; 841 94 65
e-mail: ptgzg@gpsk.am.poznan.pl; ptgzg@poczta.onet.pl;
www.gpsk.am.poznan.pl/ptg

Rekomendacje Zarządu Głównego PTG w sprawie profilaktyki
i wczesnej diagnostyki zmian w gruczole sutkowym (23.2.2005 r.)

23 lutego odbyło się spotkanie grupy ekspertów, powołanej przez Zarząd Główny PTG w celu przygotowania rekomendacji dotyczącej profilaktyki i wczesnej diagnostyki zmian w gruczole sutkowym.
Spotkanie odbyło się z inicjatywy Sekcji Sutka Zarządu Głównego PTG.
Zebrani zwrócili uwagę na następujące problemy:
- Profilaktyki chorób sutka oraz bezwzględnej konieczności poprawy wczesnej wykrywalności zmian.
- Wiodącej roli ginekologów i położników w powyższej problematyce.

Uczestnicy spotkania ekspertów zwracają się do społeczności ginekologicznej o nadanie zagadnieniom profilaktyki i wczesnej wykrywalności zmian w gruczole sutkowym szczególnej roli w codziennej opiece nad swoimi pacjentkami.
Eksperci są przekonani, że opracowane zalecenia zostaną wdrożone merytorycznie, jak też przekazane do szerokiej publikacji w mass mediach.

W skład zespołu ekspertów Zarządu Głównego PTG weszli:
prof. T. Pertyński – przewodniczący Sekcji Sutka
prof. M. Spaczyński – prezes ZG PTG
prof. A. Basta
prof. M. Bidziński
prof. R. Dębski
prof. K. Drews
prof. A. Jakimiuk
prof. J. Jaśkiewicz
prof. M. Klimek
prof. T. Paszkowski
prof. L. Pawelczyk
Grupa ekspertów ZG PTG opracowała następujące
wytyczne (stanowisko z 23.2.2005 r.):
Profilaktyka chorób sutka
1. W trakcie badania ginekologiczno-położniczego kobiety po 20. roku życia zaleca się:
- badanie przedmiotowe i podmiotowe sutków przeprowadzone przez lekarza,
- nauczanie kobiet samodzielnego, palpacyjnego badania sutków,
- poinformowanie pacjentek o możliwie najszybszym zawiadamianiu lekarza ginekologa o wykrytych w czasie samodzielnego badania palpacyjnego zmianach w sutkach.
2. Od 45. do 50. roku życia wykonywanie badania mammograficznego co 2 lata.
3. Od 50. roku życia wykonywanie badania mammograficznego co rok.
4. Zwrócenie uwagi na fakt, że badania muszą być przeprowadzone z użyciem aparatu o właściwych parametrach i poddane ocenie przez kwalifikowanego lekarza-radiologa.
5. Ultrasonografia gruczołów sutkowych nie jest badaniem zastępującym mammografię, natomiast stanowi ona uzupełniającą część diagnostyki.
6. W szczególnych sytuacjach klinicznych należy rozważyć celowość wykonania mammografii rezonansu magnetycznego.
7. Zaleca się identyfikację oraz objęcie szczególną obserwacją grupy kobiet o zwiększonym ryzyku zachorowania na raka sutka poprzez ocenę parametrów, do których należą m.in.:
- obciążony wywiad rodzinny,
- niektóre niezłośliwe zmiany rozrostowe sutka w wywiadzie,
- przebyta zmiana onkologiczna w jednym sutku,
- brak ciąży w wywiadzie,
- późna pierwsza ciąża (powyżej 30. roku życia),
- brak lub krótki okres karmienia piersią (<8 mies.),
- otyłość,
- dieta wysokotłuszczowa,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- liczne cykle bezowulacyjne,
- wysoki status socjoekonomiczny,
- cukrzyca,
- wzmożona gęstość radiologiczna sutka po 55. roku życia.
8. Akceptuje się możliwość podawania egzogennych hormonów (HRT, OC) po uprzednim szczegółowym przeanalizowaniu ewentualnych wskazań oraz korzyści takiej terapii. Rezultaty opublikowanego w kwietniu 2004 r. estrogenowego ramienia badania WHI wskazują na konieczność przestrzegania daleko idącej ostrożności w długotrwałym stosowaniu niektórych progestagenów.
9. Grupa ekspertów zwraca uwagę na problem podwyższonej radiologicznej gęstości sutka, szczególnie u kobiet po 55. roku życia, niejednokrotnie nasilającej się po zastosowaniu HRT. Taki stan sutka uniemożliwia przeprowadzenie jego skutecznej diagnostyki, głównie poprzez znaczne ograniczenie interpretacji wyniku mammografii.

Wysoka radiologiczna gęstość gruczołów sutkowych może wskazywać na zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów sutka. W takich sytuacjach zaleca się wykonanie kontrolnej mammografii po zmniejszeniu gęstości tego narządu, którą można osiągnąć po:
- zastosowaniu niższej dawki hormonów,
- odstawieniu hormonów na 2 tyg. do 3 mies.
U kobiet tych zaleca się stosowanie preparatów niepowodujących zwiększonej gęstości sutka.
10. Pacjentki mające obciążony wywiad rodzinny powinny być poddane specjalnej obserwacji, zgodnie z wcześniejszymi rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczącymi wykrywania wysokiego, dziedzicznie uwarunkowanego ryzyka zachorowania na raka gruczołu sutkowego i jajnika, z 9 stycznia 2004 r., spośród których do najważniejszych należą:
- kierowanie tych kobiet na konsultacje w zakresie genetyki onkologicznej (m.in. diagnostyka nosicielstwa BRCA 1 i BRCA 2),
- kobiety mające obciążenie rodzinne raka sutka w pierwszym stopniu pokrewieństwa powinny mieć pierwsze badania mammograficzne wykonywane o 5 lat wcześniej od rozpoznania raka sutka u bliskiego krewnego,
- przebyta choroba nowotworowa sutka nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do HT. Jednak wdrożenie leczenia należy dokonać po szczegółowej rozmowie z chorą, w czasie której bezwzględnie trzeba rozważyć relację korzyści i ryzyka oraz uwzględnić życzenia kobiety co do prowadzenia takiej terapii.

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne dążyć będzie do wdrożenia nowych form i metod szkolenia ginekologów we współczesnych metodach postępowania w chorobach gruczołu sutkowego i ich profilaktyce, jak też poszerzenia zakresu wymaganej wiedzy w tej dziedzinie w szkoleniu specjalizacyjnym. PTG dołoży daleko idących starań dla wzmożenia współpracy z onkologami, radiologami, chirurgami, genetykami onkologicznymi, epidemiologami i innymi specjalistami.

prezes
Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego
prof. dr hab. n. med. Marek Spaczyński