Początek czy koniec – co z CZP?

Zakończony, ale nie skończone

Pilotaż centrów zdrowia psychicznego (który rozpoczął się w 2018 r. i był już kilkakrotnie przedłużany) wkrótce zostanie zakończony (z końcem 2026 r.). Nie oznacza to jednak, że prace na systemem opieki psychiatrycznej można uznać za skończone. Koniec tego etapu to początek kolejnego, czyli zmian, które pozwolą, aby CZP stały się częścią świadczeń gwarantowanych.

– Reforma psychiatrii środowiskowej pozostaje jednym z priorytetów Ministerstwa Zdrowia, a jej celem wciąż jest odejście od modelu opartego głównie na hospitalizacji do opieki realizowanej blisko miejsca zamieszkania pacjenta, szybciej dostępnej i lepiej skoordynowanej – zapewniła wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, podkreślając, że centra zdrowia psychicznego nie są projektem tymczasowym, a fundamentem nowoczesnej psychiatrii w Polsce.

– Chcemy, aby każdy pacjent, niezależnie od miejsca zamieszkania, miał dostęp do szybkiej i kompleksowej pomocy blisko domu, bez skierowania i bez zbędnych barier – podkreśliła Katarzyna Kęcka.

Podała, że obecnie w Polsce funkcjonuje 127 centrów zdrowia psychicznego obejmujących opieką około 14,7 mln dorosłych mieszkańców. Docelowo w systemie mają znaleźć się cała populacja.

Kiedy? Wiceminister zapowiedziała, że w 2029 r. wszyscy obywatele Polski mają mięć dostęp do psychiatrycznej opieki środowiskowej. 

Co wydarzy się do tego czasu? Wdrażany będzie nowego modelu opieki – od 1 stycznia 2027 r.

Wiceminister Kęcka zapowiedziała, że poprawiona wersja będzia zakładała utrzymanie najważniejszych elementów reformy psychiatrii środowiskowej, w tym:

• odpowiedzialności terytorialnej za pacjentów,
  
• punktów zgłoszeniowo-koordynacyjnych (dostępnych bez skierowań),
  
• kompleksowej opieki ambulatoryjnej, środowiskowej, dziennej i stacjonarnej,
  
• pracy interdyscyplinarnych zespołów terapeutycznych,
  
• rozwoju nowych ról, takich jak koordynator opieki i asystent zdrowienia.

Celem nowego modely ma być skuteczna koordynacja opieki.

Jak zapłacą?

– Utrzymana ma zostać płatność ryczałtem w przeliczeniu na liczbę dorosłych mieszkańców obszaru, którym opiekuje się centrum zdrowia psychicznego, jednak nie będzie to jedyna komponenta brana pod uwagę.
Chcemy dowiedzieć się, w jaki sposób faktycznie sprawowana jest opieka środowiskowa – wyjaśniła Kęcka, podkreślając, że z tego powodu ma być też analizowana jakość pomocy, która wpłynie na finansowanie.

Ryczałt będzie trójskładnikowy:

• składnik bazowy, czyli ryczałtowy – na utrzymanie centrów, który będzie zawierał w sobie płacenia za gotowość do realizacji świadczeń, na podstawie populacji osób zamieszkujących obszar CZP,
• część składowa za jakość – stawka uzależniona będzie od spełnienia wskaźników jakościowych,
• składowa za funkcję, tzw. wskaźnik funkcjonalny – powiązany z konkretnymi pacjentami i udzielonymi im świadczeniami zdrowotnymi, co ma między innymi zabezpieczać opiekę nad chorymi o ciężkim przebiegu zaburzeń psychicznych.
  

Ryczałt wyliczany na tej podstawie ma pozwolić na sprawiedliwy podział pieniędzy. Kęcka przyznała, że jest duża nierównomierność dostępu do usług (i jakości) w zależności od centrum.

– Musimy mieć dane, z których będzie wynikało, jak działa opieka środowiskowa, czy i na ile jest skuteczna. Monitorowanie jakości nie jest biurokracją, a sposobem na stworzenie lepszego systemu dla pacjentów – podkreśliła wiceminister Katarzyna Kęcka.

Wiceminister potwierdziła, że pilotaż ma zostać zakończony 31 grudnia 2026 r. i trwają prace, których konsekwencją ma być przygotowanie rozporządzeń niezbędnych do wprowadzenia CZP jako rozwiązania systemowego.

Rozporządzenia znajdują się w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Do końca maja powstaną rekomendacje dotyczące nowych przepisów. Potem, na początku czerwca, w resorcie będą mogli, po naniesieniu uwag, przedstawić projekt do konsultacji społecznych.

Chaos, a nie reforma Dr Anna Depukat komentuje opublikowane zarządzenie Narodowego Funduszu Zdrowia, które wprowadza zmiany w funkcjonowaniu i finansowaniu centrów zdrowia psychicznego.

Przeczytaj także: „Katarzyna Kęcka: W CZP chcemy premiować jakość”, „Co z CZP po pilotażu?”, „Pilotaż CZP – nowy projekt zarządzenia ” i „Czas decyzji – eksperci komentują zmiany w CZP”.