Kto i kiedy zajmie się „Lex szarlatan”

Posłowie ponownie będą pracować nad ustawą „Lex szarlatan”, czyli przepisami, które mają skuteczniej przeciwdziałać niebezpiecznym praktykom pseudoleczniczym i zwiększyć prawa Rzecznika Praw Pacjenta – tym razem podczas posiedzenia podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i RPP.

Posiedzenie zaplanowane jest na 17 czerwca na godz. 15.

O tym, że przepisami zajmie się nowa podkomisja, zdecydowała 9 czerwca sejmowa Komisja Zdrowia, pracując nad ustawą „Lex szarlatan” – to wtedy odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. „Menedżer Zdrowia” informował o tym w tekście „Ostra krytyka «Lex szarlatan» w Sejmie”.

Tego dnia postanowiono też, że w składzie znaleźli się:

Marta Golbik z Koalicji Obywatelskiej (przewodnicząca),
Krzysztof Bojarski z KO,
Janusz Cieszyński z Prawa i Sprawiedliwości,
Anna Dąbrowska-Banaszek z PiS,
Elżbieta Gelert z KO,
Bolesław Piecha z PiS,
Norbert Pietrykowski z Centrum,
Joanna Wicha z Lewicy,
Jolanta Zięba-Gzik z Polskiego Stronnictwa Ludowego.

„Lex szarlatan” – o co chodzi?

Dokument (propozycja resortu zdrowia, przygotowana we współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta) ma skuteczniej przeciwdziałać niebezpiecznym praktykom i zwiększyć prawa RPP. Chodzi między innymi o walkę z oferowaniem niesprawdzonych metod leczenia i działalnością osób podszywających się pod specjalistów medycznych. Zmiany mają także ograniczyć działalność osób i firm wykorzystujących niewiedzę pacjentów do sprzedaży terapii oraz usług o niepotwierdzonej skuteczności.

Szczegóły

Rzecznik Praw Pacjenta otrzymuje nowe uprawnienia umożliwiające szybsze i skuteczniejsze reagowanie na przypadki naruszania praw pacjentów.

RPP będzie mógł:

prowadzić postępowania wobec podmiotów działających bez wymaganego wpisu do rejestru działalności leczniczej,
wydawać publiczne ostrzeżenia o praktykach, które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu pacjentów,
w sytuacjach pilnych wydać tzw. decyzję tymczasową, czyli natychmiastowy nakaz zaprzestania niebezpiecznych działań przed zakończeniem formalnego postępowania.

Zwiększone zostają kary finansowe za naruszanie zbiorowych praw pacjentów:

maksymalna kara wzrośnie z 500 tys. zł do 1 mln zł,
kara za brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta zwiększy się z 50 tys. zł do 100 tys. zł.

Wprowadzone przepisy określają, co jest tzw. praktyką pseudomedyczną – to działanie polegające między innymi na:

oferowaniu „leczenia” przez osoby bez kwalifikacji medycznych,
promowaniu metod, które nie mają potwierdzenia naukowego,
zniechęcaniu pacjentów do korzystania z leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną.

Zakazane będzie przypisywanie właściwości leczniczych metodom, które nie są świadczeniami zdrowotnymi, na przykład niesprawdzonym terapiom reklamowanym jako skuteczne.

Nowe przepisy obejmą również przypadki tzw. medycznej dezinformacji, jeśli są związane z osiąganiem korzyści majątkowych lub osobistych. Chodzi między innymi o publiczne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o leczeniu lub zniechęcanie do terapii opartych na wiedzy medycznej.

Rzecznik Praw Pacjenta będzie publikował swoje decyzje dotyczące naruszeń praw pacjentów oraz praktyk pseudomedycznych.

Publikowane materiały zostaną pozbawione danych osobowych i informacji pozwalających zidentyfikować pacjentów.

Zwiększone zostają uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta do udziału w postępowaniach cywilnych dotyczących praw pacjenta, w tym w sprawach związanych z jego śmiercią podczas leczenia lub na skutek braku właściwej pomocy medycznej.

Nowe przepisy zaczną obowiązywać po trzech miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Chmielowiec kontra szarlatani – pisaliśmy o tym już w styczniu 2025 r.

– Jeśli ktoś, nie posiadając wykształcenia medycznego i nie stosując aktualnej wiedzy potwierdzonej badaniami, wykorzystuje trudną sytuację zdrowotną do tego, aby żerować na chorobie, to trzeba nazwać go szarlatanem, a jego działanie karygodnym – mówił w styczniu 2025 r. rzecznik praw pacjenta Bartłomiej Chmielowiec, zapowiadając konfrontację z oszustami zdrowotnymi.

RPP poinformował wtedy „Menedżera Zdrowia”, że przygotowywane są przepisy, dzięki którym będzie można skuteczniej karać szarlatanów, wykorzystujących trudną sytuację osób chorych, szukających pomocy za wszelką cenę.

Bartłomiej Chmielowiec ocenił, że żerowanie na ludzkich chorobach i zarabianie na pseudoleczeniu jest haniebne i karygodne.

Dlaczego uznał, że to takie ważne?

– Nie ma tygodnia, żeby do RPP nie dochodziły wiadomości o ofiarach oszustów – mówił.

– Wlewy z witaminy C i kurkuminy, stosowane, by pomóc w setkach schorzeń, ozonoterapia wykorzystywana w przypadku nowotworów złośliwych, dimetylosulfotlenek [rozpuszczalnik chemiczny, składnik płynu do usuwania farb i lakierów – red.] na poprawę zdrowotności, leczenie stwardnienia rozsianego i innych poważnych dolegliwości za pośrednictwem laptopa – to rodzaje pseudoleczenia sprzedawanego przez medycznych oszustów. Trzeba z tym skończyć – podkreślał Chmielowiec.

Więcej w tekście: „Bartłomiej Chmielowiec kontra szarlatani”.