Bilans zdrowia dzieci i młodzieży w Polsce – we wrześniu ruszy pierwszy taki program
Ministerstwo Zdrowia zainaugurowało program WOBASZ Dzieci – to pierwsza w Polsce tak szeroko zakrojona inicjatywa, ukierunkowana na kompleksową analizę zdrowia dzieci i młodzieży.
– Dzisiejsze spotkanie to moment szczególny i stanowi ważny moment na mapie zdrowia publicznego w Polsce. Rozpoczynamy bowiem bardzo ważny projekt, który nie jest jedynie kolejną inicjatywą naukową, ale procesem który pozwoli zmienić podejście do zdrowia dzieci i młodzieży – powiedziała 5 maja wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.
– Do tej pory w kontekście chorób układu krążenia skupialiśmy się przede wszystkim na osobach dorosłych. Tymczasem od kilkunastu lat obserwujemy niepokojące zjawisko – coraz częściej dotyczą one również dzieci, nawet kilkuletnich. W bieżącym roku mieliśmy do czynienia z przypadkiem dziecka, u którego konieczna była interwencja z powodu udaru mózgu. To pokazuje, jak duża jest potrzeba objęcia dzieci opieką kardiologiczną. Choroby układu krążenia od lat pozostają główną przyczyną zgonów w Polsce. Co więcej, umieralność z powodu choroby niedokrwiennej serca jest u nas niemal dwukrotnie wyższa niż w niektórych krajach Europy. Dlatego musimy zmierzać w kierunku identyfikacji potrzeb zdrowotnych, również w odniesieniu do najmłodszych – mówiła wiceminister.
Chodzi przede wszystkim o główne czynniki ryzyka – nadwaga i otyłość, nieprawidłowa dieta, problemy ze snem, brak aktywności fizycznej.
Diagnoza potrzeb zdrowotnych dzieci
– Od kilku lat dostrzegamy także problem nadciśnienia tętniczego u nastolatków, którzy niejednokrotnie poddawani są leczeniu farmakologicznemu. To pokazuje, że musimy mówić o zdrowiu dzieci, ponieważ zdrowie dorosłego człowieka zaczyna się w dzieciństwie – wskazała Kęcka.
– Dlatego prezentujemy ogólnopolski program WOBASZ Dzieci, który po raz pierwszy koncentruje się właśnie na populacji najmłodszych – w wieku od 7 do 18 lat – przekazała wiceszefowa resortu zdrowia.
Dotychczas realizowane były trzy edycje programu WOBASZ, skierowane do osób dorosłych. W ramach nowej odsłony resort zdrowia planuje objąć badaniami populacyjnymi ponad 180 szkół podstawowych i ponadpodstawowych, a także około 3,5 tysiąca dzieci. Udział w projekcie będzie możliwy dzięki współpracy z rodzicami oraz szkołami.
Projekt realizowany jest przez Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Instytut Kardiologii - Państwowy Instytut Badawczy, we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Sportu i Turystyki.
– Podchodzimy do tego projektu wielodyscyplinarnie, międzysektorowo przy zaangażowaniu wielu środowisk. Chcemy pokazać, jak ważna w tym procesie będzie rola szkoły jako środowiska, które daje równe możliwości dotarcia do dzieci, niezależnie od ich sytuacji społecznej czy materialnej. To właśnie w szkołach możemy skutecznie prowadzić działania profilaktyczne i edukacyjne, które przełożą się na poprawę zdrowia dzieci – zaznaczyła Katarzyna Kęcka.
Program ma umożliwić wczesne rozpoznawanie ryzyka i wdrażanie profilaktyki od najmłodszych lat.
W ramach WOBASZ wykonywane będą m.in. badania wartości ciśnienia tętniczego, pomiary wzrostu i masy ciała, a także badania biochemiczne – pobranie próbki krwi oraz próbki moczu. Jeżeli rodzice wyrażą odrębną zgodę, pobierana jest dodatkowa próbka krwi w celu zebrania materiału genetycznego wykorzystywanego do celów naukowych.
– Musimy skupić się na dzieciach i poznać częstość występowania modyfikowalnych czynników ryzyka odpowiedzialnych za rozwój chorób w populacji dziecięcej. Celem WOBASZ DZIECI jest poznanie ich skali i ryzyka oraz zaplanowanie sposobów ich eliminacji. To ważny element działań profilaktycznych, które w przyszłości przełożą się na zmniejszenie liczby chorób układu krążenia – powiedział prof. Piotr Dobrowolski, pełnomocnik ministra zdrowia ds. Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia.
Istotną rolę w projekcie odgrywa szkoła. 5 maja porozumienie o współpracy w tym zakresie podpisały wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka oraz wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz.
– Budowanie zdrowych nawyków wymaga spójnych działań interdyscyplinarnych. Badanie WOBASZ powinno być impulsem do jeszcze ściślejszej współpracy międzyresortowej, aby przeciwdziałać chorobom cywilizacyjnym i przynieść trwałe efekty w poprawie zdrowia dzieci i młodzieży. Taka współpraca powinna być poza wszelkimi podziałami – to wspólne dobro. System edukacji ma wpływ na postawy młodych ludzi wkraczających w dorosły świat, może lepiej wspierać i skuteczniej przygotowywać dzieci, uczennice i uczniów do właściwych wyborów zdrowotnych – zaznaczyła wiceminister edukacji narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz.
Gotowość do współpracy zadeklarowało też kuratorium oświaty. – To inicjatywa, która wzmacnia rolę szkoły w zdrowiu publicznym i integruje środowiska wokół wspólnego celu – zdrowia młodego pokolenia. Dyrektorzy i nauczyciele są gotowi do współpracy – powiedziała mazowiecka wicekurator oświaty Elżbieta Milewska.
Polska bez ruchu – czas na rewolucję
Projekt wspierany jest również przez ministerstwo sportu i turystyki.
– Po raz pierwszy dzięki współpracy z resortem zdrowia, edukacji, wszystkimi przedstawicielami polskich samorządów, ale także z całym środowiskiem sportowym budujemy pierwszą w historii naszego państwa strategię rozwoju polskiego sportu – powiedział wiceminister tego resortu Piotr Borys.
– My jako społeczeństwo zatrzymaliśmy się, jesteśmy bez ruchu. W Polsce jedynie 20 proc. dzieci spełnia normy WHO dotyczące minimum aktywności ruchowej, czyli godziny dziennie. 30 proc. polskich dzieci jest w kompletnym bezruchu, ponad 25 proc. ma nadwagę i otyłość. Z naszych badań wynika, że aż 95 proc. dzieci nie ma podstawowych kompetencji ruchowych. Badamy co roku ponad 3 miliony dzieci w podstawowych testach wydolnościowych, w tym współczynniki BMI i PPM. Analizy pokazują, że współczesna młodzież, w porównaniu do dzieci i młodzieży z lat siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, jest wyższa, cięższa i mniej sprawna ruchowo. Spada u nich także wydolność krążeniowo-oddechowa. Jeżeli nie powstrzymamy tego fatalnego trendu, po raz pierwszy nasze dzieci mogą żyć krócej niż rodzice. Dzisiaj potrzebujemy rewolucji ruchu, a także rewolucji w stosowaniu zdrowych nawyków – wskazał wiceminister, podkreślając, że WOBASZ DZIECI łączy naukę, edukację i sport.
Projekt realizowany pod hasłem „Wczesna wiedza, dłuższe życie” jest częścią Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032, finansowanego przez Ministra Zdrowia.
Program na ruszyć we wrześniu i objąć szkoły podstawowe i średnie ze 107 gmin ze wszystkich województw.
Przeczytaj także: „Odpowiednia dieta wydłuża życie niezależnie od obciążeń genetycznych”, „Z profilaktyką jesteśmy w ogonie Europy”
